محققان دانشگاه بریتیش کلمبیا با یافتن روشی قابل اعتماد برای تولید انبوه سلول‌های T کمکی از سلول‌های بنیادی، گامی بزرگ در جهت غلبه بر یکی از چالش‌های اساسی درمان سرطان از طریق ایمنی‌درمانی برداشته‌اند. سلول‌های T کمکی، نقش کلیدی در هماهنگی سیستم ایمنی ایفا می‌کنند و با تحریک سایر سلول‌های ایمنی، به آن‌ها در مبارزه‌ای طولانی‌تر و مؤثرتر یاری می‌رسانند.

این تیم تحقیقاتی موفق به کشف و کنترل دقیق سیگنال مولکولی شده‌اند که تعیین‌کننده نوع سلول T تولیدی است. این دستاورد می‌تواند راه را برای تولید درمان‌های سلولی آماده (off-the-shelf) هموار سازد که از نظر هزینه، سرعت تولید و سهولت دسترسی، مزایای قابل توجهی دارند. دانشمندان اکنون قادرند سلول‌های T کمکی مورد نیاز برای درمان‌های مؤثر سرطان را از سلول‌های بنیادی تولید کنند؛ قطعه گمشده‌ای که می‌تواند اثربخشی درمان‌های ایمنی موجود را افزایش داده و دسترسی به آن‌ها را گسترده‌تر نماید.

در سال‌های اخیر، درمان‌های سلولی مهندسی‌شده مانند CAR-T therapy، نتایج چشمگیری در درمان سرطان‌هایی که پیش از این غیرقابل درمان تلقی می‌شدند، به ارمغان آورده‌اند. این درمان‌ها با مهندسی مجدد سلول‌های ایمنی بیمار برای شناسایی و از بین بردن سلول‌های سرطانی، عملاً آن سلول‌ها را به «داروهای زنده» تبدیل می‌کنند.

با وجود این موفقیت‌ها، درمان‌های سلولی همچنان با هزینه‌های بالا، پیچیدگی در تولید و دسترسی محدود برای بسیاری از بیماران در سراسر جهان روبرو هستند. یکی از دلایل اصلی این امر، اتکای اکثر درمان‌های فعلی به سلول‌های ایمنی خود بیمار است که نیازمند جمع‌آوری و آماده‌سازی اختصاصی برای هر فرد در طی چند هفته می‌باشد.

دکتر  Megan Levings، استاد جراحی و مهندسی زیست‌پزشکی در دانشگاه بریتیش کلمبیا و از نویسندگان ارشد این مقاله، بیان کرد: «هدف بلندمدت ما، دستیابی به درمان‌های سلولی آماده است که از قبل و در مقیاس بزرگ از منابع تجدیدپذیر مانند سلول‌های بنیادی تولید شوند. این امر، درمان‌ها را بسیار مقرون‌به‌صرفه‌تر کرده و در زمان نیاز بیمار، آماده خواهد بود.»

اثربخشی درمان‌های سلولی در مقابله با سرطان، زمانی به اوج خود می‌رسد که دو نوع سلول ایمنی با یکدیگر همکاری کنند. سلول‌های T کشنده مستقیماً به سلول‌های آلوده یا سرطانی حمله می‌کنند. در مقابل، سلول‌های T کمکی ( Helper T cells) به عنوان هدایت‌کنندگان سیستم ایمنی عمل کرده، تهدیدات را شناسایی، سایر سلول‌های ایمنی را فعال و پاسخ‌های ایمنی را در طول زمان حفظ می‌کنند و نقش هماهنگ‌کننده مرکزی را بر عهده دارند.

در حالی که دانشمندان در زمینه تولید سلول‌های T کشنده از سلول‌های بنیادی در آزمایشگاه پیشرفت‌هایی داشته‌اند، اما تاکنون در تولید قابل اعتماد سلول‌های T کمکی با چالش روبرو بوده‌اند.

 این پژوهش که در مجله Cell Stem Cell منتشر شده است، بر سیگنال رشد Notch متمرکز بوده است. دانشمندان دریافتند که سیگنال رشد  Notch نقش مهم اما حساس به زمان را در تشکیل سلول‌های ایمنی ایفا می‌کند. Notch در اوایل رشد ضروری است، اما اگر این سیگنال برای مدت طولانی فعال بماند، تشکیل سلول‌های T کمکی را مسدود می‌کند.

این تیم همچنین تأیید کرد که سلول‌های T کمکی رشد یافته در آزمایشگاه، نه تنها از نظر ظاهری، بلکه از نظر رفتاری نیز مانند سلول‌های ایمنی واقعی عمل می‌کنند. این سلول‌ها نشانه‌هایی از بلوغ کامل را نشان دادند، طیف گسترده‌ای از گیرنده‌های ایمنی را حمل کردند و توانستند به زیرگروه‌های تخصصی با نقش‌های ایمنی متمایز تبدیل شوند.

لینک مقاله برای مطالعه بیشتر: doi: 10.1016/j.stem.2025.12.010